Bali Simbar

Rabu, 25 Februari 2026

Puisi Bali "Atma Kerthi-Udinana Purnaning Jiwa"

Udiana Purnaning Jiwa

Ring madianing sepi sane mautama

Wenten taman nenten kacingak mata

Udiana Purnaning Jiwa...

Genah Atmané malajah nunggal

Ngruruh galang ring telenging puyung.


Boya ja wantah bebantenan ring sanggah

Boya ja tuah kidung sane ngebekin jagat

Atma Kerthi puniki laksana suci

Ngumbah daki ring jeroning budi

Nunas tirta saking kanda pat sane murni.


Ring taman puniki...

Sekar bakti katanem antuk satya

Don-donan dharma dados panyayung raga

Nenten wenten malih drowaka sane nyakitin

Nenten wenten malih loba sane ngiket keneh

Samian purna, mawali ning ring suci.


Purbane mulih ring paraning dadi

Jiwané mumbul ngrerot ring ambarane

Nilarang raga sane dadi daki gumi

Nuju sunia, nuju purnaning jati.


Bulan Bahasa Bali...

Dados galah nyuratang aksara suci

Ring kropak manah sane puyung

Mogi Atma Kerthi prasida nuntun margi

Ngajegang jagat, ngulati purnaning jiwa.


Majalan melaib nuju suter,

Singgah malali nuju kintamani.

Manah suci nenten ja pager,

Udiana purnaning jiwa nuntun bakti.


Olih: I Made Murtika, S.Pd


ENTEG BAYU

 

Kalahin tyang jiwa

Sane kantun maebahan ring pasirepan

Anggan tyang mawali malih

Nyalanang swadarma ka jati mula

 

Ngantosang sapangrawuh yayahrena iburena mulih,

Malih…. ….

Malih, tyang mamargi nututin lawat-lawat

Ngundukang rasa ne katuju

 

Sadurung rasa seduk niki rauh

Satonden rasa kiap teka

Nyagjagin endag surya

Enten…enten…

Entenang ragane…


Olih: I Putu Oka Sugiantara, S.Pd


Galang ring Telenging Ati


Ening kahyun, ening sang atma,

Ngardi bagia ikanang jadma,

Sakadi saking kelebutan toya,

Ngicalang mala ring angga sasira.


Nenten ja arta sané nuntun keneh,

Nanging bhakti sané satya nunggaling nala,

Yening budhi sampun suci nirmala,

Laksana luih sidha ka parisudha.


Mantra masuara, genta mangening,

Nuntun jiwa ngruruh suksmaning sunia,

Ring sajeroning sepi, galang punika nampak,

Pinaka sasuluh nglaksanayang swadarma.


Rikala maurip dados manusa,

Ngiring suciang sang atma,

Mangda galang ring telengin ati,

Antuk bhakti ring sang sunia,


Olih: I Wayan Adi Upadana, S.Pd.B., M.Pd


GENTA PANUNTUN JIWA


Ring selagan sepi sane masuara,

Titiang bengong, nlektekang lawat bayu,

Ngulati sunia ring madyaning rupa,

Ngruruh galang ring telenging ati.


Mantra Tri Sandhya nyisip ring nala,

Kadi tirta sane ngetisin raga,

Ngicalang leteh, ngicalang kroda,

Ngentungang loba sane ngiket angga sasira.


Eling ring dewa, eling ring raga,

Nelebang kahyun subhakti ring Ida,

Ngawe ening suci nirmala,

Malarapan genta sane nuntun jiwa.


Ening kahyun, ening sang atma,

Sareng jiwa ngruruh suksmaning sunia,

Pinaka panyuluh swadarma manusa,

Rikala kantun maurip ring mrecapada.


Olih : I Wayan Adi Upadana, S.Pd.B., M.Pd

Sabtu, 11 Mei 2024

Ngwacén Teks Carita Cendet (Cerpén)

 Kung, Kalaraning Kung 

        “Bli ampurayang tiang, boya ja sangkaning tresnan tiangé ilang, ulian suba tusing ngidaang tiang ngisiang keneh. Suba dadi luhu tiang bli, tusing nyandang tiang nyarengin bli malih. Ampurayang tiang bli.” 

        Ngejer tanganné Déwa Brata ngwacén surat saking gegélanné, Déwa Ayu Ari. Macepol kadirasa tangkahné ngwacén isin keneh gegélanné. Risampuné sinamian jangkep, semeton sampun sami sayaga, sampun nunas tulung sareng kulawarga, pisaga miwah sawitrané sami, sane mangkin gegélanné matilar. Napi wénten sané iwang? Wénten napi Ayu ari nadaksara megatin tresna?, malinggih Déwa Brata ring tegakan sané maulat aji tiing, tan karasa ngetél yeh panyingakanné. Lara duhkitané tan sipi, jengah miwah gedeg macampuh masikian ring tengahing ati. Samian sampun sayaga ring puri santukan ring rahinané benjang wantah pawiwahané Déwa Brata miwah Déwa Ayu Ari.

        “Kénkén cening, ngudiang ngeling?, ayu ari dija? surat apa ento?”Biangné Déwa Brata matakén saha ngamel tangan okanné.

        “Buung suba tiang ngantén bu, Ari suba malaib. Sing nyak ngantén ajak tiang. Depang suba, mulih orahin makejang! mulih! pesuu…pesuu..tiang sing ja lakar ngantén kanti mati. meeggeedddiiiii……. 

           Mojar Sang Déwabrata, pratijna mami rengonta: tan ikang kadatwan juga tinggalkna ni nghulun, ikang wisaya stri tinggalakna ya. Mangké tambayan i nghulun brahmacarya. 

        Anginné ngasirsir alon, ngampehang manah osah nandang duhkita. Bintangé ring ambarané matilar nundun bulan sané sampun nénten prasida masunar. Peteng dedet jagaté mangkin, pateh sakadi keneh anaké lanang sané sedih kingking nangisin smarané sané matilar. Suraté punika malih kawacén, raris kagenahang malih ring méjané. Asuné ngongkong, uyut ngebekin kuping. pateh sakadi raos pisagané sané pakrimik uyut ring jaba, sané ortaanga wantah asiki, Déwa Brata buung ngantén, Déwa Brata katinggalin olih tunangané, Déwa Brata masumpah nénten lakar ngantén. Sebet pisan Déwa Brata mireng pisagané pakrimik kadi punika. Kadirasa ngedékin, ngényorin miwah seneng yéning wénten anaké sakadi Dewa Brata sané sampun kadi bangké matah katinggalin olih Déwa Ayu Ari. Ring carita Bharatayudha, Bhisma utawi Déwabrata masumpah jagi nyukla brahmacari mangda prasida Sang Santanu, ajinidané majangkepan sareng Sang Gandhawati sakéwanten Déwa Brata sané niki lian, masumpah jagi nyukla brahmacari sangkaning jengahné tan sipi, brangti, miwah sedih kingking osah mulisah ngenehang kung smarané matilar ical. 

Punggelan carita cendet (cerpen) pakardin Dewa Ayu Carma Citrawati

Minggu, 04 Februari 2024

PUISI BALI JANA KERTHI

ULATI

(I Wayan Adi Upadana)

 

Sebet sedih karasayang

Nyingakin parisolah jadmane mangkin

Marebat saling ngwalek ring anak lian

Ngawinang sungsut kahyun ring manah

Tan wenten rasa ulati ring sesamennyane

 

Lobane ngawinang manah kroda

Irihati ring sesamen manusa

Sane patut gugu tan lantas gugu

Paling ri sajeroning dharma

Lali ring Sang Hyang Wisesa

 

Ngiring sane mangkin sikiang kahyune

Eling ring swadarma dados manusa

Sane manut ring sesana

Nyalanang kawentenan dharma

Ulati ring sesamen manusa

 

 

PUTRA SADHU

(I Wayan Adi Upadana)

 

Ooeekk…..Ooeekk…..Ooeekk

Embas sang rare saking garbha

Girang manah sajeroning kulawarga

Karepang pacang dados sentana

Sentana sane luih tur mautama

 

Sang rare ring mracepadha

Kaupacarain manut agama

Manusa Yadnya sane kalaksanayang

Ngardi kauripan sane sukerta

Shanti landuh mangguh dirghayusa

 

Tutur dharma sastra agama

Pinaka sunar ring kauripan

Ngardi putra sane suputra

Putra sadhu sane maguna

Mawiguna maring Wangsa miwah Negara



Nelebang Basa Bali

(I Wayan Adi Upadana)


Aab jagate mangkin

Sane aor tanpa wates

Panglimbak budaya sane lian

Akeh kacingak ring Bali

Budaya indik nganggen bhusana

Tan karasa katinutin oleh jadma Bali


Basa Bali sane pinaka akah kabudayan Bali

Sayan arang kaanggen olih jadma Bali

Metu ngawinang rasa sungsut ring ati

Para yowana sane dados penerus generasi

Durung saguyub ulati melanin basa Bali


Ngiring sikiang kahyune

Nyiksik bulu mulat sasira

Telebang jaga warisan ibu pertiwi

Wigunayang nganggen basa Bali

Basa Bali wantah jati diri wong Bali

Sane kumanyama ngardi kasukertan


Kawentenan Basa Baline Mangkin

Wantah Stana kanggen Nyiwiang

Basa Sastra miwah Aksara Baline

Pinaka Wit Dharma Wicaksana

Tur Tresna Asih Ngukuhang

Jana kerthi krama bali


SASIH KAULU

(I Made Murtika)


Sabeh ring sasih Kaulu

Gumi tis kadi kagugu mangkin

Wirang wiwah liang sané kapanggih

Metékin siki-siki bulih-bulih sabeh nyapa

Tegal, carik sampun kaciratin toya

Pemacul tedun nandurunin  sané  kapupu

Mogi pemargi ten ngametuang nirdon

Semeng meraga nyom

Sekadi nyawis pikobet krimik daging gumi

Nunas dayuh nunas paneduh

Mogi ngelantur jagaté landuh

Rahayu.....!


Basa Baline Mangkin

(I Putu Oka Sugiantara)


Basa Bali pinaka linggih

Basa Bali pinaka genah

Basa Bali anggen ngadegang

Basa Bali kakukuhin 


Basa Baline Mangkin

Stana kanggen Nyiwiang

Basa Sastra miwah Aksara Baline

Pinaka Wit Dharma Wicaksana

Tur Tresna Asih Ngukuhang

Jana kerthi krama bali


Ngraksa kasucian, kasukertan jagat Bali saha dagingnyane

Kasuen suen ngardi krama Bali 

sane gemah ripah lohjinawi 

bagia sekala niskala

Selasa, 14 November 2023

Wacana Aksara Bali "Purnama Kadasa"

<  pU(  x m  k d  ].

< s*¾ hê*¾ r tø ;¾ s mæu n¾Š y n¾Š y n¾Šu p) nu ;¾ ri k l  n Zé)ÿ k¾æø n \á l¾æ& ,14, h r hø n  j gø  nu ju   pU(¾x m ´ ´ø ;¾ k d ], hø ri k  ri t) \ h&¾Á k [ s tß k m eSÿ l ;¾ hø d Zøÿ h y*¾ h \á, \ ju m*¾ h \á  nu ju wi n¾æ r  j n en r&¾ mÊ c) p Œ hø nÑi k¾Ð s mæu( x n¾Ài d en ri k l pU( x m.


k eDÿ h n¾Š k&¾ k d eTÿ n¾ái ri m y, t mæ) k¾Àø d  s*¾ n q s Ï*¾ pÉ em ]Ù ri n¾Ài d en \) l r*¾ p \u v  kÓø r&¾ m xÒ l ]u ci  h nÓ¡ k¾Â) du n*¾ s*¾ hê*¾ m eh ]Ù r s k&¾  m  Hÿ c l Zÿu ju(¾ lø \ái ;¾ ku   nÑo gÂø  r&¾ t) \ h&¾ m xÒ l. ey n¾Ài n( g m y*¾ s) k di  sU(  Yÿ tß j hø d,  ek r&¾ h nÓ¡ k¾æ r  v g  Wÿ n¾Š h  pU j m nÓË  l n¾ŠÙ r n¾á) xÕ s l&¾ s hu t¾Šø n hu t/ , m s r  x  h nÓ¡ k¾À¡ p Kÿ r s) k di  d hu n/ ,  eWÿ ehÙo h n/ , s) k(¾ l   n¾Ç) n n  s( Wÿ ru m/, s en pÉ si d nu du t¾Ó¡(¾ n) du n*¾ s(¾ Wÿ tß  s en ]u ci  tu ru  nÐ j g et.


n pi  m lø ;¾ hø d  hê*¾ gø rI nÑË  s en m lø \ái ;¾ r&¾ pu c k¾á¡ nu*, ri  s mæu  nÐo y t¾ß \Ñ en m lø \á  t ò(¾ r&¾ p dß  hÊ d y s*¾ n q k lø ;¾ pÉ em ]Ù ri n¾Ài d en, pi n k  ci h  w nÓ ;¾ hø d  s en n) du n*¾ j g et. hø ri k  t ò(¾ pi n k  ci h w nÓ ;¾ s*¾ n q  r tu  s mæu n¾Ùi k n¾É&¾ k t tÙ n&¾ Œ( Mÿ g m l n¾Ò( m  n) g r m wi t¾Š k&¾ pÉ si d  h nÓ¡ k¾å) Ï t¾á¡  ex  nÑð n¾Ài d en.


k ri pÓ ed:Á(   yê p du  hu \ n/ .


Selasa, 09 Mei 2023

GEGURITAN GITA YOWANA SHANTI

 GEGURITAN GITA YOWANA SHANTI

 

Pupuh Sinom

Swastyastu atur tityang,

Ring para semeton sami,

Titiang puniki wantah,

Saking yowanane yukti,

Mangaturang ngayah mangkin,

SMA tiga ne kahuwus,

Kaaturang indik gita,

Gita tembangne magurit,

Iwang atur,

Ledang ugi ngampurayang.

 

Pupuh Ginada

Sembah pangubhaktin tityang,

Ring Sang Hyang Saraswati,

Malingga maring payogan,

Pura Padmasana yukti,

Ngardi k’rahayuan jagat,

Damuh sami,

Sayaga pacang maturan.

 

Pupuh Ginanti

Uduh Sang Hyang Gana tuhu,

Simbul kaweruhan yukti,

Nganugrahin sarwa jnana,

Anggen bekel jroning urip,

Cihna bhakti kahaturang,

Sayut miwah canang sari.

 

 

 

 

Pupuh Semarandhana

Maka cihna sradha bhakti,

Sayaga banten daksina,

Nuhur linggih bhatarane,

Ida Bhatara Ngerurah,

Kasub sakti ngambel jagat,

Ngicen kaslametan iku,

Ngardiang kerta raharja.

 

Pupuh Maskumambang

Sampun sregep, mangkune ngastawa yukti,

Pacang kalanturang,

Mangaturang sembah bhakti,

Nganggen srana asep sekar.

 

Toyan tirtha, kaketisang sane mangkin,

Damuh sami nunas,

Pican Bhatarane sami,

Kategepin antuk wija.

 

Pupuh Durma

Puput mangkin kahaturang indik gita,

Ampurayang tunas mangkin,

Santukan kantun malajah,

Malajahin indik sastra,

Kaanggen ngembaning urip,

Maka ping untat,

Pututang parama shanti.